🚅 Ščo vidbuvajeťsja z Hyperloop — fantastyka Ilona Maska čy reaľnisť: koly zapustjať potjag majbutńogo

Читати кирилицею
🚅 Ščo vidbuvajeťsja z Hyperloop — fantastyka Ilona Maska čy reaľnisť: koly zapustjať potjag majbutńogo

Kolonizacija Marsu, ob’jednannja ljudśkogo mozku z komp’juterom, kosmičnyj turyzm, internet-suputnyky… Jakščo pro ci, zdavalosja b, fantastyčni ideї my davno čytajemo na storinkah knyžok ta bačymo u fiľmah j serialah, to Ilon Mask zbyrajeťsja їh realizuvaty. Jaki z ambitnyh planiv spravdjaťsja, a jaki zalyšaťsja lyše na paperi, pokaže čas.

Prote, cikavo, ščo kiľka rokiv pospiľ z osvojennjam kosmosu ta štučnym intelektom my aktyvno obgovorjuvaly šče odyn projekt Maska — potjagy hyperloop. Vodnočas mynulogo roku tema majže znykla z informacijnogo polja, a novyny pro rozrobky zustričalysja dedali ridše. Hoča do ćogo same 2020 rik bagato kompanij nazyvaly terminom zapusku peršyh komercijnyh linij.

Jak z’javyvsja hyperloop

Vperše pro rozrobku novogo transportnogo zasobu Ilon Mask rozpoviv svitovi u 2012 roci, jak vidpoviď na projekt budivnyctva švydkisnoї diljanky zaliznyci miž Los-Andželesom ta San-Francysko. Na jogo dumku, zaproponovanyj projekt buv zanadto dorogym, a potjagy — poviľnymy dlja mista, de roztašovana Kremnijeva Dolyna.

Mask vvažav, ščo jogo koncepcija dozvolyť skorotyty čas podoroži miž dvoma mistamy z tŕoh godyn litakom do vśogo-lyše 30 hvylyn. Spočatku bagaťom ideja zdalasja tumannoju ta ne zovsim zrozumiloju, ale za rik Ilon predstavyv dokument Hyperloop Alpha, u jakomu na 57 storinkah detaľno opysav, jak pracjuvatyme p’jatyj vyd transportu ta skiľky ce koštuvatyme. Očiľnyk SpaceX zapevnjav, ščo jogo hyperloop bude bezpečnym, švydkym ta dostupnym dlja ljudej.

Hyperloop

Ščo take hyperloop

Hyperloop — ce transportni kapsuly, jaki peremiščujuťsja po stalevij trubi nad abo pid zemleju. Ščoby zmenšyty opir ta pryšvydšyty ruh, Mask zaproponuvav vidkačuvaty biľšu častynu povitrja z trub, stvorjujučy u nyh častkovyj vakuum. Takogo pryncypu dotrymujuťsja litaky, jaki zdijmajuťsja na velyki vysoty, ščob podorožuvaty menš ščiľnym povitrjam ta zbiľšuvaty švydkisť.

Za idejeju Maska, zamisť togo, ščob vykorystovuvaty kolesa, jak u potjagah abo avtomobiljah, kapsuly hyperloop plavatymuť nad poverhneju truby na nabori z 28 povitrjanyh lyž. Ce dozvolyť zmenšyty sylu tertja — šče odnu pryčynu spoviľnennja. Efekt podibnyj do togo, jak šajba plavaje prjamo nad stolom u vidomij gri aerohokej.

Kožna kapsula može perevozyty vid 28 do 40 pasažyriv z nevelykym bagažem. Kapsuly vidpravljatymuťsja kožni dvi hvylyny (abo kožni 30 sekund u godynu pik). Žyvlennja hyperloop otrymuvatyme vid sonjačnyh panelej, jaki rozmistjať u verhnij častyni truby.

Takož isnujuť versiї hyperloop, u jakyh dlja zmenšennja tertja vykorystovujuť magnitnu levitaciju. Napryklad, kompanija Virgin Hyperloop One, jaka trohy vidhyljajeťsja vid počatkovogo planu Maska ta pracjuje za takymy osnovnymy pryncypamy:

  • magnitna levitacija — ce tehnologija, jaka vykorystovuje dva nabory magnitiv: odna para pidnimaje kapsuly nad poverhneju, a druga — peremiščuje їh na vysokij švydkosti zi zmenšenym tertjam;
  • vydalennja biľšoї častyny povitrja z trub dozvoljaje zmenšyty opir pid čas ruhu.

Zagalom, ideja vykorystannja vakuumnyh trub u transporti ne nova. Šče u 1864 roci u Londoni pobuduvaly pidzemnu zaliznycju Crystal Palace, vagony po jakij ruhalysja za dopomogoju zmin tysku povitrja. Linija pracjuvala menš niž try misjaci ta bula zakrytoju. Zgodom podibni systemy počaly vykorystovuvaty dlja dostavky posylań, dosi pnevmopoštu možna znajty u supermarketah abo bankah, de čerez nyh dostavljajuť groši.

Prototyp pnevmatyčnogo pidzemnogo metro Aľfreda Biča (Nju-Jork, 1867 rik)

Hto zajmajeťsja rozrobkoju

Pislja ogološennja koncepciї Ilon Mask zajavyv, ščo ne bratyme učasti u rozrobci ta vprovadženni hyperloop, aby zoseredytysja na elektromobiljah Tesla ta kosmičnomu projekti SpaceX. Vodnočas projekt hyperloop rozvyvatymeťsja za modellju open source, tobto koncepcija vidkryta dlja vsih ohočyh. Ce pryzvelo do formuvannja bezliči startapiv ta kompanij, jaki pracjujuť nad rozvytkom transportu ta stvorennjam fizyčnogo prototypu.

Hardt Hyperloop

Na počatku 2020 roku u Jevropi stvoryly spiľnyj tehničnyj komitet pid nazvoju JTC 20, jakyj zoseredyvsja na rozrobci zagaľnyh pidhodiv do pobudovy hyperloop na vśomu kontynenti. U ńogo uvijšly niderlandśka Hardt HyperloopHyperloop počne perši testovi zapusky, poľśka Hyper Poland, kanadśka TransPod z ofisamy v Italiї ta Franciї ta ispanśka Zeloros.

Liderom sered nyh vvažajuť Hardt Hyperloop, jaku zasnuvav niderlandśkyj inžener Tim Houter. Mynulogo roku kompanija pobuduvala peršyj jevropejśkyj vyprobuvaľnyj poligon, de realizuvaly osnovni systemy hyperloop, taki jak levitacija, ruh ta vakuumne seredovyšče.

U 2022 roci kompanija planuje zaveršyty budivnyctvo jevropejśkogo centru rozrobky hyperloop u Groningeni razom z partneramy, sered jakyh Deutsche Bahn ta stalevarnyj gigant Tata Steel.

Neščodavno Hardt Hyperloop takož zajavyly pro budivnyctvo hyperloop, jakyj z’jednaje Paryž ta Amsterdam menš niž za 90 hvylyn. Jogo planujuť zapustyty u 2028 roci. Zagalom, niderlandśki inženery pragnuť z’jednaty hyperloop p’jať mist: Amsterdam, Brjusseľ, Paryž, Djusseľdorf i Frankfurt.

Image: Hardt Hyperloop/ Province of North Holland

Hyperloop Transportation Technologies (HTT)

Kompaniju HTT zi štab-kvartyroju u Los-Andželesi ta komandoju z 800 pracivnykamy zasnuvaly u 2013 roci. U francuźkomu misti Tuluza HTT maje vlasnyj Centr doslidžeń ta rozrobky, de u 2018 roci prezentuvala povnomasštabnu pasažyrśku kapsulu Quintero One. Її dovžyna skladaje 32 m ta može vmiščaty do 80 ljudej.

Pizniše u tomu samomu francuźkomu misti HTT predstavyla peršu u sviti zaveršenu koliju dlja hyperloop, jaku zbyrajeťsja optymizuvaty dlja integraciї u budivnyctvo komercijnoї liniї u stolyci OAE, Abu-Dabi. Mynulogo roku kompanija takož povidomyla pro plany provesty perši vyprobuvannja hyperloop z pasažyramy u 2020 roci.

Spivzasnovnyk Hyperloop Transport Technologies Bibop Gresta zajavyv, ščo komercijni perevezennja v Abu-Dabi, jmovirno, buduť realizovani lyše do 2023 roku, prote probni zapusky možuť rozpočatysja vže ćogorič. Vartisť projektu v OAE kompanija ocinjuje vid $20 mln do $40 mln za kilometr trasy.

Nagadajemo, u 2018 roci Ministerstvo infrastruktury Ukraїny pidpysala memorandum z HTT, metoju jakogo je pidgotovka tehniko-ekonomičnogo obğruntuvannja ta vprovadžennja hyperloop v Ukraїni. Prote, vže nastupnogo roku ministr infrastruktury Vladyslav Kryklij vidmovyvsja vid projektu.

Virgin Hyperloop One (VHO)

Kompanija Virgin Hyperloop One bula vidkryta u červni 2014 roku ta narahovuje ponad 300 spivrobitnykiv. Kompanija rozrobljaje projekty v SŠA, Indiї, Saudivśkij Araviї ta OAE.

U kvitni 2017 roku VHO pobuduvala u Las-Vegasi vyprobuvaľnyj poligon z dovžynoju trasy 500 m, a vže za misjać provela perše u sviti vyprobuvannja systemy. Pasažyrśka kapsula Hyperloop rozignalasja do 113 km/god, a v grudni togo ž roku — do rekordnyh 387 km/god. Za slovamy kompaniї, jakščo dovžynu trasy zbiľšyty do 2 km, to vyjde rozignaty kapsulu vid 1 000 km/god do 1 200 km/god.

Rokom pizniše kompanija ogolosyla pro plany pobuduvaty hyperloop miž indijśkymy mistamy Punoju ta Mumbajem do 2024 roku. U ljutomu 2020 roku urjad indijśkogo štatu Maharaštra vidmovyvsja vid projektu ščonajmenše na p’jať rokiv, bo perš, niž rozpočynaty budivnyctvo, Indija hoče pobačyty vže realizovanyj ta uspišnyj komercijnyj projekt.

Ščopravda, vže za misjać ministr mistobuduvannja Maharaštry Eknat Šynde povidomyv, ščo projekt giperlupu Mumbaj-Puna znahodyťsja u stadiї rozrobky z vykorystannjam metodu Swiss Challenge. Tobto, koly zacikavlena storona proponuje projekt urjadu, jakyj zobov’jazanyj opublikuvaty jogo detali ta zaprosyty inši kompaniї podaty vlasni propozyciї. Pislja ćogo vlada obyraje najkrašču propozyciju.

Takož ćogo roku Ministerstvo Transportu v Korolivstvi Saudivśka Aravija ogolosylo pro ukladennja kontraktu z VHO, v ramkah jakogo kompanija provede tehniko-ekonomične obğruntuvannja vykorystannja tehnologiї dlja perevezennja pasažyriv i vantaživ na osnovi mereži maršrutiv giperlupiv, jaki možuť pobuduvaty čerez Saudivśku Araviju. Ce bude perše doslidžennja, jake provodytymuť na nacionaľnomu rivni.

The Boring Company

Mask stvoryv kompaniju The Boring Company, ščob polegšyty rozrobku tuneliv pid mistamy. Naprykinci 2018 roku kompanija vidkryla vyprobuvaľnyj tuneľ pid Los-Andželesom ta provela demonstraciju z peremiščennjam po ńomu Tesla Model X zi speciaľnymy vysuvnymy kolesamy dlja stabilizaciї položennja mašyny protjagom vsijeї podoroži.

Cogo roku u travni The Boring Company zaveršyla prokladku drugogo tunelja pid kongres-centrom Las-Vegasa (peršyj vidkryly u ljutomu). Pislja zaveršennja budivnyctva nazemnyh stancij (dva vyhody na poverhnju na kincjah tuneliv i pidzemna stancija poseredyni maršrutu) vidbudeťsja oficijnyj zapusk systemy Convention Center Loop, jakyj planujuť do vystavky CES 2021.

Korystuvatysja tuneljamy zmožuť tiľky vlasnyky povnistju elektryčnyh avtomobiliv z nuľovymy vykydamy CO2. Pry ćomu tuneli buduť vidkryti dlja avtomobiliv riznyh vyrobnykiv, a ne tiľky dlja modelej Tesla. Jakščo šljah tunelem zajmaje dvi hvylyny, to po zemli — 15 hvylyn. Kompanija zaznačyla, ščo na vidminu vid metro, ​​kiľkisť stancij neobmežena, bo dlja nyh dostatńo miscja, jak dlja parkuvannja avtomobilja, adže dostup zdijsnjujeťsja pidjomnykamy.

Raniše Mask takož rozpovidav pro te, ščo projekty sučasnyh pidzemok Loop stanuť perehidnym etapom do hyperloop.

HyperPower

Rozvytok hyperloop ne obmežujeťsja trubamy ta kapsulamy. Tak, neščodavno avstralijśka kompanija HyperPower rozrobyla nevelykyj elektromotor, jakyj maje ščiľnu energiju ta zdatnyj rozignaty kapsulu Hyperloop z 0 do 600 km/god pryblyzno za 5 sekund.

HyperPower

Jaka reaľna švydkisť

Rekord naležyť nimećkij kompaniї TUM Hyperloop, jakij u 2018 roci vdalosja rozignaty kapsulu do 463 kilometriv na godynu na zmagannjah SpaceX Hyperloop Pod Competition, jaki organizovuje Ilon Mask.

Vartisť pobudovy hyperloop

Za rozrahunkamy Maska, vytraty na pobudovu giperlupu miž Los-Andželesom ta San-Francysko maly sklasty vśogo $6 mlrd. Virgin Hyperloop One poky ne nazyvaje točnyh cyfr, ale zaznačaje, ščo jogo meta — zrobyty giperlup dostupnym dlja vsih. Kompanija HTT ocinjuje vartisť projektu v OAE vid $20 do $40 mln za kilometr trasy.

Jakščo porivnjuvaty z inšymy vydamy transportu, to budivnyctvo avtobaniv u Jevropi koštuje vid €6 mln do €20 mln za 1 km zaležno vid regionu ta umov. Šče dorožče koštuje pobudova švydkisnoї zaliznyčnoї dorogy, napryklad, vartisť vidrizku miž nimećkymy mistamy Erfurt-Ebensfeľd sklala blyźko €30 mln za 1 km.

Hyperloop

Jak zabezpečyty bezpeku pasažyriv

Najbiľše zapytań pov’jazano z vakuumom vseredyni trasy hyperloop. Jakščo porahuvaty liniju dovžynoju 600 km ta diametrom 2 m, to її vnutrišnij obsjag vakuumu u 50 raziv perevyščuvatyme Space Power Facility NASA (najbiľša vakuumna kamera u sviti) ta v 100 raziv — Velykogo adronnogo kollajdera. Jakym čynom rozrobnyky Hyperloop zbyrajuťsja vidkačuvaty taku kiľkisť povitrja, poky nezrozumilo. Takož problemoju pid čas rozrobky hyperloop je same švydkisť ta vidsutnisť tertja, ščo može stvorjuvaty trudnošči pid čas gaľmuvannja.

Ščodo micnosti, to VHO pojasnjuje, ščo vony budujuť tovsti stalevi truby, jaki nadzvyčajno važko prokoloty abo zlamaty. Krim togo, truby sprojektovani takym čynom, ščoby vytrymuvaty zminy tysku povitrja, zberigajučy vodnočas cilisnisť. Kapsulu dlja HTT vygotovljaje kompanija Carbures, jaka vyrobljaje komponenty dlja Airbus i Boeing. Ščopravda, dlja pobudovy odnijeї kapsuly neobhidnyj cilyj rik.

Hyperloop

Krytyky hyperloop poperedžajuť, ščo podorož u trubi može buty nezručnoju čerez pryskorennja, jake vyklykatyme nudotu u pasažyriv. Za slovamy HTT, problema pryskorennja je najskladnišoju, tomu kompanija pracjuje nad plavnym rozgonom, jakyj maje zabezpečyty vysokyj riveń komfortu dlja pasažyriv. Odnak, na dumku VHO, podorož na hyperloop bude pryblyzno takoju samoju, jak їzda u lifti abo pasažyrśkomu litaku.

Do togo ž isnuje problema z bezpekoju, adže rozgermetyzacija hyperloop naviť v odnomu misci pryzvede do zagybeli pasažyriv. Tož, švydše za vse, zahody bezpeky majže ne vidriznjatymuťsja vid tyh, jaki provodjať narazi v aeroportah, ščo zmenšuvatyme perevagu pered litakamy.

Znajty vidpovidi na vsi ci pytannja poky ne vdajeťsja, tomu zrozumilo, ščo projekt varto doopracjuvaty. Prote, ce ne vyključaje možlyvosti, ščo nezabarom vin taky zapracjuje.

Koly očikuvaty vidkryttja hyperloop

Do novyn kompanij pro vidkryttja komercijnyh linij u najblyžči roky analityky stavljaťsja dovoli skeptyčno. Napryklad, mižnarodna doslidnyćka firma Lux Research Inc. opublikuvala zvit «Analiz tehničnyh bar’jeriv dlja realizaciї hyperloop», u jakomu zaznačyla, ščo ne varto očikuvaty vidkryttja projektiv hyperloop do 2040 roku.

Popry te, ščo giperlupy zdajuťsja deščo fantastyčnoju idejeju, slid pam’jataty, jakogo progresu dosjag svit za ostanni 200 rokiv. Tomu čekajemo…