5 ukraїnśkyh naukovciv, čyї vynahody zminjujuť svit

Читати кирилицею
5 ukraїnśkyh naukovciv, čyї vynahody zminjujuť svit

Ščorično ukraїnśki včeni stvorjujuť čymalo vynahodiv; odnak vony zminjuvaly svit i v mynulomu, i pered vamy — 5 fahivciv, čyї rozrobky vplynuly na rozvytok nauky ne lyše v Ukraїni, ale j v uśomu sviti.

Anatolij Malyhin

Harkivśkyj včenyj Anatolij Malyhin vynajšov unikaľnyj prylad «Biopromiń» dlja analizu krovi. Svoju robotu prysvjatyv vprovadžennju pryladu dlja diagnostyky za novitńoju metodykoju. Zakinčyvšy Harkivśke medyčne učylyšče, u 1964 roci vstupyv odnočasno u dva vyši — Harkivśkyj medyčnyj instytut za speciaľnistju «Likuvaľna sprava» i Harkivśkyj universytet im. V.N. Karazina na fakuľtet biologiї na speciaľnisť «Biohimija». Iz 1972-go i do našyh dniv je spivrobitnykom Instytutu nevrologiї, psyhiatriї i narkologiї  NAMN Ukraїny, projšov šljah vid nejrohirurga do zavidujučogo nejrohirurgičnym viddilennjam, jake očoljuvav protjagom 13 rokiv. Krim togo, z 1991 r. vin je avtorom bagaťoh naukovyh publikacij: ponad 100 naukovyh prać, monografij i metodyčnyh rekomendacij, rjadu patentiv. U 2000 — 2005 rokah zahystyv kandydatśku i doktorśku dysertaciї.

Petro Bobonyč

Naukoveć iz Užgoroda zaproponuvav gljukometr u vygljadi naručnogo godynnyka, za dopomogoju jakogo hvoryj na diabet može operatyvno vymirjaty riveń gljukozy u krovi. Pracjuvav na kafedri tverdotiľnoї elektroniky fizyčnogo fakuľtetu Užgorodśkogo nacionaľnogo universytetu. Iz 1976-go zapatentuvav ponad 25 medyčnyh j fizyko-tehničnyh prystroїv, popry te, ščo ne buv fahovym medykom. Ideju detektora rivnja gljukozy počav rozrobljaty, koly 2003 roku na cukrovyj diabet zahvorila jogo družyna.

Fedir Piroćkyj

Ukraїnśkyj včenyj, jakyj vynajšov tramvajOdeśka kompanija vypustyla energoefektyvnyj tramvaj, — tak, toj samyj, jakyj je teper zvyčnym transportom dlja biľšosti mist Jevropy. V časy, koly narodyvsja Fedir Apollonovyč Piroćkyj, pro takyj vyd transportu šče nihto j pomrijaty ne mig — a narodyvsja majbutnij konstruktor u rodyni vijśkovyh likariv, budučy naščadkom kozakiv.

Zakinčyv Kostjantynivśkyj kadetśkyj korpus i Myhajlivśku vijśkovu artylerijśku akademiju (1866 rik) i prohodyv artylerijśku službu v Kyjevi. U 1871 roku vin povernuvsja z Peterburğu i počav pracjuvaty u viddili tehničnyh zvitiv i koštorysiv Golovnogo artylerijśkogo upravlinnja, de vyjavyv neabyjaki zdibnosti vynahidnyka. 1874 rik — same todi Piroćkyj rozrobyv proekt mašyny zminnogo strumu ta systemy peredači elektroenergiї čerez zaliznyj drit, zakriplenyj telegrafnymy izoljatoramy na derev’janyh stovpah.

1875 roku vynahidnyk na diljanci Sestrorećkoї zaliznyci zapustyv vagony na elektryčnij tjazi — i proklav peršu elektryfikovanu liniju.

V Berlini vže za rik rušyv peršyj tramvaj, stvorenyj za shemoju ukraїncja. Piroćkyj takož buv avtorom proektu centralizovanoї pidzemnoї miśkoї elektromereži i zaproponuvav novi konstrukciї metalurgijnyh, domašnih i pekarnyh pečej.

Sergij Koroľov

Znanyj konstruktor raketno-kosmičnoї tehniky i odyn iz tyh, zavdjaky komu ljudstvo zmoglo vyjty u kosmos. Popry skladnu dolju ta represiї zumiv taky zberegty napracjuvannja — i vže iz 1958 roku očolyv raketnu programu todišńoї komunistyčnoї nadderžavy. Pid jogo kerivnyctvom bulo zapuščeno peršu mižkontynentaľnu balistyčnu raketu, peršyj štučnyj suputnyk Zemli, bulo zdijsneno peršyj polit ljudyny v kosmos ta vyhid ljudyny u vidkrytyj kosmos. Na jogo česť nazvano asteroїd 1855 Koroľov.

Natalija Sergivna, dońka Koroľova rozpovidala, ščo slovo «Ukraїna» vymovljaly v їhnij rodyni trepetno, z velykoju ljubov’ju:

Vin duže її ljubyv. Poljubljav ukraїnśki pisni, ukraїnśku movu. Ce točno. «Dyvljuś ja na nebo», «Reve ta stogne Dnipr šyrokyj» — uljubleni pisni baťka

Koly Koroľov zapustyv raketu z peršym ukraїnśkym kosmonavtom? Kadenjuk: 5 momentiv žyttja peršogo kosmonavta Ukraїny Pavlom Popovyčem, toj zaspivav z kosmosu dlja golovnogo konstruktora jogo uljublenu pisnju «Dyvljuś ja na nebo…».

Igor Sikorśkyj

Aviakonstruktor, kotryj migruvav za kordon — i vynahidnyk gelikopteriv. Talanovyta ljudy, znaveć svojeї spravy, same vin peršyj u sviti zbuduvav čotyŕohmotornogo litaka «Ruśkyj vytjaź» (1913 rik), važkogo čotyrymotornogo bombarduvaľnyka i pasažyrśkogo litaka «Illja Muromeć» (1914), transatlantyčnogo gidroplana (1934), serijnogo gelikoptera iz odnogvyntovoju shemoju (1942).

Vin emigruvav 1918 roku do SŠA, de 1923 roku zasnuvav kompaniju Sikorsky Aircraft. Avtor litakiv-veletniv «Illja Muromeć», Sikorsky S-29-A. Konstruktor peršogo v SŠA litaka-amfibiї. U 1931 roci vin prezentuvav proekt litaľnogo aparatu z dvoma propeleramy — goryzontaľnym na dahu i vertykaľnym na hvosti. U veresni 1939-go počalysja vyprobovuvannja gelikoptera VS-300. 13 travnja 1940-go konstruktor vperše pidnjav svoju mašynu u viľnyj polit. Amerykanśka armija zacikavylasja takym vynahodom, i zamovyla sobi kiľka gelikopteriv. Ponad pivstolittja vsi prezydenty SŠA korystujuťsja gelikopteramy Sikorsky.