💼 «Biznes povynen vykorystovuvaty buď-jaku možlyvisť vklasty v kuľturu», — Natalija Zabolotna, Ukrainian ID

Читати кирилицею
💼 «Biznes povynen vykorystovuvaty buď-jaku možlyvisť vklasty v kuľturu», — Natalija Zabolotna, Ukrainian ID

— Pani Natalije, Ukraїna znahodyťsja v treťomu ešeloni za Indeksom rozvytku ljudśkogo kapitalu, na 50 misci. Ščo potribno zrobyty, ščob pokraščyty naši pozyciї v ćomu rejtyngu?

 

Ja vpevnena, ščo ljudśkyj kapital – ce najcinniše, ščo je u deržavy, vin povynen buty golovnym sub’jektom v polityci bezpeky kraїny. Sogodni nabagato deševše investuvaty v rozvytok suspiľstva i konkretnoї ljudyny, v osvitu, kuľturu, dytjačyj sport, niž potim na porjadok biľši bjudžety vytračaty na narkodyspansery, tjurmy i psyhlikarni. Deržavi vygidno prymnožuvaty ljudśkyj kapital jak v ekonomičnomu plani, tak i konteksti bezpeky. Čym biľše kraїna vkladaje v ljudśkyj kapital, tym vona bagatša. Ce aksioma.

U našoї kraїny zaraz poky ščo inši cili: my zajmajemosja zarobitkom grošej, i ne dumajemo pro naslidky toksyčnyh biznesiv, my ne dumajemo, na žaľ, ščo bude zavtra z robočymy procesamy, migracijeju, globaľnym poteplinnjam… Ja perekonana, ščo deržava maje nadavaty dotaciї, usiljako sponukaty podatkovo, nadavaty grantovi piľgy vid Ministerstv kuľtury, osvity, sportu tym pidpryjemcjam, jaki stvorjujuť aľternatyvni miscja osvity, sportu, vkladajuť groši v rozvytok sociaľnoї infrastruktury.

Forum Ukrainian ID poklykanyj zminyty stavlennja deržavy do ljudyny! I mižnarodni spikery duže dopomožuť nam v ćomu svoїm dosvidom ta praktyčnymy poradamy. My zmusymo ekonomistiv i investoriv govoryty ne tiľky pro groši, a j pro cinnosti.

— Konstytucija cinnostej, jaku stvorjuvatymuť na forumi Ukrainian ID. Problema biľšosti podibnyh iniciatyv v tomu, ščo zazvyčaj vony zalyšajuťsja zbirkamy krasyvyh lozungiv na paperi. Jak donesty do kožnogo ukraїncja važlyvisť cinnostej?

Bezumovno, cinnosti povynni staty našym priorytetom. Todi naša kraїna ne bude stojaty peršoju v rejtyngah najbiľš korumpovanyh kraїn svitu, my ne budemo stojaty v kinci rejtyngu z prymnožennja ljudśkogo kapitalu na rjadu z kraїnamy treťogo svitu. Nam treba dumaty pro te, jak vybratysja z ćogo kolapsu. Pro ce my i budemo strukturovano govoryty protjagom dvoh dniv na Ukrainian ID. Za pidsumkamy Forumu komisija Forumu pidib’je pidsumok i sklade «Konstytuciju cinnostej», jaka stane dorožńoju kartoju v rozvytku našoї kraїny.

U nas blyźko 20 miľjoniv ukraїnśkoї diaspory rozkydano po svitu. Ce ti ljudy, jaki hočuť hoča b raz pryїhaty v Ukraїnu zi svojeju sim'jeju, i Kaniv može buty same tym miscem, de možna vidčuty duh baťkivščyny, її sylu i mić.

Natalija Zabolotna, prezydentka forumu Ukrainian ID

My stavymo pered soboju zavdannja zalučyty jakomoga biľšu uvagu do problem sučasnogo ukraїnśkogo suspiľstva, sformuvaty porjadok dennyj, vyznačyty ključovi problemy ta daty reaľni propozyciї ščodo їh vyrišennja. Nas pidtrymujuť desjatky ZMI, sotni spikeriv i lideriv dumok, polityky ta inozemni eksperty. Spiľnymy zusylljamy my donesemo važlyvisť ključovyh tez «Konstytuciї cinnostej» do politykiv i svidomyh gromadjan. Dlja nas takož važlyvo buty počutymy investoramy i pidpryjemcjamy. V rukah vlady – spryjaty zminam na deržavnomu rivni, v rukah našyh biznesmeniv – vže śogodni zrozumity cinnisť ljudśkogo kapitalu i po povnij investuvaty v ńogo. Vpevnena, my zmožemo donesty ce do nyh i staty vidpravnoju točkoju v stvorenni stabiľnoї ta uspišnoї Ukraїny.

Pro kuľturnu polityku ta vidrodžennja ukraїnśkoї kuľtury

Šče koly meni bulo 21, ja zarejestruvala gromadśku organizaciju «Asociacija pidtrymky ukraїnśkoї populjarnoї literatury», adže vže todi dyvuvalasja, čomu my začytujemoś amerykanśkymy bestselleramy, koly v nas vystačaje jaskravyh sučasnyh ukraїnśkyh pyśmennykiv, my ne prosuvajemo ostannih na svitovu scenu. Z tyh pir ja ni na sekundu ne zupynjajusja i vvažaju, ščo prymnožennja ljudśkogo kapitalu zajmaje čiľne misce v porjadku dennomu našoї kraїny.

Ja rada, ščo zaraz deščo zminjujuťsja tendenciї. 6 rokiv ja očoljuvala Ukraїnśkyj dim, cej «hram povitrja», jakyj do mene nazyvaly ne inakše, jak muzej Lenina. I ja zmogla zrobyty jogo odnym z najvidomišyh kuľturnyh centriv togo času. Ljudy šykuvalysja v čergu za mystectvom, a do ćogo nihto ne pidozrjuvav, ščo tudy potribno kupuvaty kvytok. Potim ja 6 rokiv bula dyrektorom Mystećkogo Arsenalu, jakyj Juščenko v svij čas hotiv zrobyty ukraїnśkym Luvrom. Za roky mogo kerivnyctva Arsenal vidvidalo biľše 3 miľjoniv čolovik.

Važlyvo ne vtratyty ci tempy. Deržava povynna investuvaty v kuľturni proekty i zaohočuvaty vsiljakymy sposobamy taki diї z boku pidpryjemciv. Biznes povynen vykorystovuvaty buď-jaku možlyvisť vklasty v kuľturu, adže v ćomu perspektyva i za cym majbutnje. Nam važlyvo zrozumity: kuľtura je drajverom turyzmu, a turyzm je drajverom ekonomiky.

— V interv’ju vy zgadujete dosvid Islandiї v boroťbi z sociaľnymy hvorobamy. Islandija — maleńka kraїna, v jakij meškaje stiľky ž ljudej, skiľky u vašyh ridnyh Čerkasah. Čy spravdi možna ci recepty zastosuvaty v Ukraїni?

Ja absoljutno perekonana: nezvažajučy na te, ščo kraїny zovsim rizni za terytorijeju, dosvid Islandiї nadzvyčajno legko implementuvaty v ukraїnśki realiї, jakščo rozbyty jogo na «pazly». Jak govoryv odyn mij znajomyj pyśmennyk: «Use geniaľne vže davno napysano!». Dosvid Islandiї je unikaľnym: 20 rokiv tomu vony zljakalysja vlasnoї statystyky. Baťky ne hotily vyhodyty na vulycju vvečeri, bo bojalysja vlasnyh ditej.

Urjad Islandiї zrozumiv, ščo treba stvorjuvaty aľternatyvu škidlyvym zaležnostjam, stvorjuvaty korysnu sociokuľturnu infrastrukturu. Zgodom na kožnij stometrivci z’javylsja kuľturni centry, sportyvni školy, počaly vlaštovuvatysja muzyčni ta hudožni festyvali. Teper v Islandiї ne pobačyš ditej v parkah. Ne tomu ščo їh tudy ne vypuskajuť, a tomu ščo їm ne cikavo veštatysja na vulyci z pljaškoju i cygarkoju. Tamtešnja vlada prymnožyla ljudśkyj kapital, i vže śogodni vony majuť vysoki reputacijni dyvidendy i zdorove pokolinnja, jake bude zbiľšuvaty VVP kraїny.

A v nas nihto tak ne myslyť. «Takyj dosvid nam ne pidhodyť», «v nas ce ne dije» i vzagali «grošej nemaje» — ce vse vidmovky. My prosto zaraz vtračajemo suspiľstvo! Ja maju nadiju, ščo vlada ta urjad novoї kadenciї zmožuť postavyty pered soboju na perše misce pytannja cinnostej. Ja zaklykaju vsih, hto vidčuvaje v sobi syly dlja formuljuvannja sensiv, pryjednatysja do našogo Forumu i stvorennja jogo komjunike – «Konstytuciї cinnostej».

— V Ukraїni kuľtura i ekonomični zakony pracjujuť v paraleľnyh reaľnostjah. U rozvynutyh kraїnah — ne tak. Jak vy vvažajete, čomu za bagato rokiv v našij kraїni poky ne vdalosja pobuduvaty cej ekonomičnyj fundament dlja kuľturnyh iniciatyv?

Odnogo razu pid čas vijny Čerčilľ, jakogo, do reči, tak často cytujuť naši čynovnyky, vidmovyvsja znyzyty vytraty na kuľturu zi slovamy «A za ščo ž my todi vojujemo?». Cej vidomyj pryklad jaskravo demonstruje te, jakym maje buty stavlennja vsih politykiv ščodo kuľtury. Propracjuvavšy biľše desjaty rokiv v kuľturnij sferi, ja baču zovsim protyležne. Za vsju istoriju nezaležnoї Ukraїny žoden prezydent, žoden deputat, na žaľ, ne nadavav naležnogo značennja kuľturi. Oś zaraz my dokotylysja do togo, ščo talanovyti ljudy možuť spodivatysja tiľky na sebe.

— Suttjeva problema Ukraїny v tomu, ščo kuľturne žyttja zoseredžene lyše v stolyci.Jak vy vvažajete, ščo potribno zrobyty dlja togo, ščob rozšyrjuvaty audytoriju kuľturnyh zahodiv? Jak zacikavyty ljudej?

U nas v kraїni je blyźko 33 tysjač sil, de za ostanni roky likvidovano praktyčno dvi tretyny siľśkyh klubiv. Htoś skaže, ščo vony je vidgoloskamy mynulogo. Ale ž v bagaťoh selah ce jedynyj ostriv kuľtury, de ljudy majuť zmogu zbyratysja, komunikuvaty, vidključytysja vid budennyh sprav, de dity možuť navčatysja ta rozvyvatysja.

U našoї kraїny zaraz poky ščo inši cili: my zajmajemosja zarobitkom grošej, i ne dumajemo pro naslidky toksyčnyh biznesiv, my ne dumajemo, na žaľ, ščo bude zavtra z robočymy procesamy, migracijeju, globaľnym poteplinnjam.

Natalija Zabolotna, prezydentka forumu Ukrainian ID

Deržava pid gryfom decentralizaciї praktyčno zajnjalasja procesom amputaciї sociokuľturnyh zakladiv. Vona skynula zi svoїh pleč vidpovidaľnisť za te, ščo robyťsja na miscjah, deleguvala pravo rozpodiljaty košty na svij rozsud. Na žaľ, navrjad čy v biľšosti goliv gromad na priorytetnomu misci stoїť rozvytok dytjačyh ta kuľturnyh centriv.

V peršu čergu, ci groši vkladajuťsja v materiaľni reči. Načebto ce j pravyľno, ale my majemo nevtišnu statystyku. Ukraїna bere peršisť v Jevropi po zaležnosti vid alkogolju ta tjutjunopalinnja, a takož za tempamy pryrostu narkozaležnosti. Z šalenoju progresijeju zbiľšujeťsja kiľkisť loterejnyh habiv, i vodnočas ministr kuľtury zvituje pro likvidaciju tysjač bibliotek. Їh ne modernizujuť, ne peretvorjujuť na sučasni kuľturni haby! I vse ce vidbuvajeťsja pid gryfom «Ne rentabeľno!». Dity, moloď, suspiľstvo dlja deržavy nerentabeľni!

My majemo zminyty paradygmu vidnosyn miž ljudynoju ta deržavoju. Deržava – ce servis dlja ljudyny. Same suspiľstvo je generatorom grošej v kraїni, i vse maje pracjuvaty na jogo blago.

— Na forumi Ukrainian ID bude bagato mižnarodnyh gostej. Jakyj nastrij vony majuť ščodo majbutńogo Ukraїny?

Dlja svitovogo suspiľstva Ukraїna śogodni asocijujeťsja z vijnoju, nestabiľnistju, polityčnoї turbulentnistju. U svitu duže bagato strahiv ščodo Ukraїny. My stavymo sobi za metu zminyty ce. My zrobyly propozyciju desjatkamy svitovyh lideriv dumok vzjaty učasť v našomu Forumi i zibraly zorjanu desjatku spikeriv, zarady jakyh varto pryїhaty do Kaneva i naviť v Ukraїnu.

— Jak vynykla ideja provedennja Ukrainian ID same v Kanevi?

Ukrainian ID provodyťsja ne v stolyci, i ce bagaťoh šokuje. Často v stolycju ne zavždy možna sklykaty takyj vplyvovyj segment, a v Kaniv i tym pače. Ale my ce zrobyly svidomo. V peršu čergu, tomu ščo Kaniv – ce misce, de zberigajeťsja duša ukraїnśkogo narodu. Tut pohovanyj Taras Ševčenko – brend našoї kraїny. Kaniv zavždy buv miscem turystyčnogo palomnyctva: 25-30 rokiv tomu jogo ščomisjacja vidviduvaly ponad 170 tysjač turystiv. My nacileni vidrodyty ce, pryvernuty uvagu investoriv i daty mistu nove žyttja.

Po-druge, Kaniv – ce absoljutnyj poligon dlja investuvannja. Ale poky tiľky v perspektyvi. Tut možna provesty paraleľ z provincijnym mistečkom DavosŠčo take Ukraїnśkyj Dim u Davosi j jak vin vidbuvsja u 2019-mu, jakyj tež stav vidomym zavdjaky mižnarodnomu ekonomičnomu forumu, jakyj provodyťsja tam.

— Zagalom, v čomu vy bačyte potencial malyh mist, takyh jak Kaniv ta sotni inšyh mistečok po Ukraїni?

U nas blyźko 20 miľjoniv ukraїnśkoї diaspory rozkydano po svitu. Ce ti ljudy, jaki hočuť hoča b raz pryїhaty v Ukraїnu zi svojeju sim’jeju, i Kaniv može buty same tym miscem, de možna vidčuty duh baťkivščyny, її sylu i mić. Jakščo my stvorymo komfortnyj i cikavyj maršrut sjudy, to kožen drugyj predstavnyk diaspory zmože pryїhaty sjudy na vyhidni abo naviť biľše, vidpočyty i zalyšyty tut jak minimum 1000 dolariv. Ce mig by buty rozkišnyj simejnyj vidpočynok, cikavyj ta z sensom. Prosto potribno trohy vklasty v goteli na kanivśkyh pljažah, v infrastrukturu, tut možna pobuduvaty maleńkyj girśkolyžnyj kurort, rozvyvaty aľpinizm, obladnaty maleńkyj elitnyj jaht-klub. U Kanevi roztašovanyj najbiľšyj v Ukraїni vertoletodrom, ale pro ce bagato hto ne znaje.

I tak praktyčno z kožnym mistečkom: važlyvo zrozumity, v čomu jogo preferenciї, v čomu jogo syla i pryvablyvisť. Vony vsi taki rizni i po-svojemu cikavi.

Pro rozvytok Kaneva ta urbanistyčnu strategiju Norberta Nojhauza

Norbert Nojhauz – čudovyj vizioner i volonter, jakyj stojav u vytokiv stvorennja partiї Angely Merkeľ, vice-mer nimećkogo mista Trir. Ce mistečko z naselennjam blyźko 120 tysjač osib zavdjaky Norbertu za 10 rokiv praktyčno dosjaglo masštabiv golovnyh mist Nimeččyny. Z ńogo perestala vyїždžaty moloď, tam buly stvoreni tysjači novyh robočyh misć, vono stalo centrom turyzmu. Jogo vidvidujuť blyźko 1 miľjona turystiv na rik! I kožen zalyšaje tam prynajmni 500 funtiv sterlingiv.

Ja zaproponuvala Norbertu vidvidaty dva ključovi mista Čerkaščyny: Čerkasy ta Kaniv. V lystopadi vin vperše pobuvav tam, a v kvitni povernuvsja z dumkamy ta propozycijamy. Їh ne možna nazvaty povnocinnoju «urbanistyčnoju strategijeju», adže її rozrobka – prjama funkcija očiľnyka i gromady mista. Protjagom čotyŕoh dniv my efektyvno spivpracjuvaly iz službamy Kaneva, počynajučy z komunaľnykiv i zakinčujučy očiľnykamy kuľturnyh zakladiv i naviť gurtožytkom Koledžu kuľtury. Golovnyj verdykt Norberta – za dopomogoju gromady i deržavy misto maje vsi perspektyvy vidrodyty, a potim i prymnožyty potik turystiv, jakyj buv 25-30 rokiv tomu. Dlja ćogo potriben rjad faktoriv. Kaniv – ce misto vyključnoї vagy dlja Ukraїny, tomu tut treba pracjuvaty i nad rozvytkom mižnarodnogo turyzmu, pro jakyj ja vže govoryla.

— Čy majete vy pidtrymku miscevoї vlady?

U nas dovoli partnerśki stosunky s merom Kaneva Igorem Reńkasom i absoljutne rozuminnja miscevoї gromady. Kanivčany pyšajuťsja tym, ščo my obraly same їh misto dlja provedennja takoї masštabnoї mižnarodnoї platformy. I vony vže bačať perši rezuľtaty. Čerez 2 misjaci pislja provedennja forumu Ukrainian ID 2018 sam mer vidzvituvav, ščo potik turystiv do mista vyris na 20%. Vin naviť nagorodyv mene, jak ja jogo nazyvaju, «Kanivśkym ordenom» za vagomyj vnesok v rozvytok mista.

Diznatysja biľše pro forum Ukrainian ID možna na oficijnomu sajti.