Počalosja vse iz bitkoїnu — cyfrovoї kryptovaljuty, jaka prodovžuje byty usi rekordy. Bukvaľno dnjamy bulo zafiksovano rekord u $3 tys za 1 BTC (skoročennja dlja Bitcoin).  Pislja takogo strybka vidbuvsja «vidskik» do poperedńogo kursu. Krim bitkoїnu, vysokymy tempamy rostuť inši kryptovaljuty, sered nyh — Ethereum (ETH). Zrostannja dlja kryptovaljut za tempamy vže vyperedžaje biržovi indeksy S&P500 ta NASDAQ (dani CNBC).

OK, i vse ce vidbuvajeťsja na tli jakogoś ICO?

Potočnyj kurs (stanom na večir 12 červnja 2017)

Tak, interes do kryptovaljut zaraz velykyj. Dejaki proekty namagajuťsja vykorystaty «hajp» dovkola novyh valjut ta kryptotehnologij — inkoly z marketyngovoju metoju, inkoly z cilkom investycijnoju. Same ostanni i provodjať ICO — švydki kampaniї iz zalučennja investorśkyh koštiv pid svoї cili.

Proekt na blockchain pid nazvoju Bancor neščodavno zalučyv $153 mln v efirah (tak nazyvajuť kryptovaljutu Ethereum, jaka tež bazujeťsja na blockchain). V ramkah ICO bulo zğenerovano 79 323 978 tokeniv Bancor (BNT) — iz nyh 50% prodaly bažajučym proinvestuvaty startap. Platforma maje polegšyty zapusk vlasnyh token-proektiv na systemi blockchain (zvučyť jak prodaž povitrja prodavcjam povitrja, ale ti, hto aktyvno rozvyvajuť startapy na blokčejni, kažuť, ščo taki servisy je duže korysnymy v їhnij dijaľnosti).

 

To ščo označaje ICO?

ICO naspravdi rozšyfrovujeťsja jak Initial Coin Offering — ce pervynne rozmiščennja kuponiv, tokeniv dlja oplaty poslug kryptobirži čy inšogo majdančyka u majbutńomu.

I v čomu vidminnisť vid IPO? Lyše v tomu, ščo ce vse onlajn, a ne iz brokeramy v prymiščenni?

Koly kompanija vyhodyť na IPO (pervynne rozmiščennja akcij na birži), pokupci akcij otrymujuť častku v kompaniї ta stajuť akcioneramy, ščo možuť vplyvaty na vnutrišni procesy čerez radu akcioneriv čy zbory vlasnykiv cinnyh paperiv. Pid čas ICO ničogo takogo ne vidbuvajeťsja. Vy ne otrymujete vplyvu na kompaniju, vam ne daduť čeky, papirci, akciї čy dokumenty. Po suti ce — šče odna forma, jak zalučyty švydko kapital vid storonnih osib. Takyj sobi spiľnokošt — ale z metoju otrymaty u majbutńomu servisy čy kryptovaljutu vid cyh kompanij u majbutńomu.

Naviščo vsja cja metušnja? Ne prostiše vzjaty pozyku čy zapustyty kraudfandynğ?

Tokeny obminjujuť na dolary — abo na Bitcoin ta Ethereum. Ostanni ne menš zatrebuvani, aniž bitkoїny. Tak, ce — ne klasyčnyj kraudfandynğ (toj, ščo provodyťsja na Kickstarter čy Indiegogo), ale vin dozvoljaje pryskoryty zrostannja proektu ta daty možlyvisť švydko monetyzuvaty ideju v majbutńomu.

Čogo raptom vsi počaly pysaty i govoryty pro ICO u biznes-vydannjah?

Pytannja suto v grošah ta v tempah. Za 2017 rik za informacijeju Smith + Crown, proekty vže zalučyly ponad $180 mln — i ci pokaznyky zrostajuť, a krim togo, vže davno perevyščyly riveń uśogo 2016-go. Tut je 2 momenty, jaki i radujuť, i nastorožujuť odnočasno:

  • tehnologiї (taki jak blockchain) dozvoljajuť švydko rozvyvaty novi startapy iz rozpodilenoju strukturoju ta povnistju zahyščenymy danymy — ale nejasno, jak reguljuvaty їh u pravovomu poli biľšosti kraїny: my je svidkamy narodžennja novoї ekonomiky bez centroreguljatoriv (roľ їh zazvyčaj vidigrajuť centraľni banky kraїn na kštalt NBU abo urjady ta urjadovi struktury);
  • šahrajśki shemy za mehanizmiv ICO možuť vynykaty dosyť švydko (možemo porivnjaty ce iz «bumom dotkomiv», koly desjatky miľjoniv dolariv vydavalysja perspektyvnymy investycijamy, a faktyčno buly rozikradeni komandamy, ščo ne maly ničogo, okrim krasyvogo domenu dlja sajtu). Zrozumilo, ščo dilovi vydannja ne možuť zalyšytysja ostoroń takoї «garjačoї» temy.

Čy je sens investuvaty v tokeny?

Ryzyk je. Z inšogo boku, investor može otrymaty:

  • Nadbavku, pereprodajučy tokeny v razi, jakščo startap «zletyť».
  • Poslugy za znyženoju cinoju, dotrymavšy tokeny až do momentu zapusku proektu.
  • Pryčetnisť do zapusku startapiv, jaki zminjať suť svitovoї ekonomiky čy pevnoї sfery dijaľnosti.

A ce časom ne «nova MMM»?

Može, tak, a može j ni. Tut jak poščastyť. Zakonodavčyh perepon čy propysanyh procedur dosi nemaje (hoča kryptovaljuty «grije» same popyt Azijśko-Tyhookeanśkogo regionu, de zakony zazvyčaj šče j jak propysani). Z boku pokupcja jdeťsja pro ugodu, zasnovanu na doviri. Racionaľnisť pryjnjatyh rišeń — jedyna garantija ne «vklepatysja» v sumnivnu istoriju.

I jak meni ce pereviryty?

Zverniť uvagu na taki momenty:

  • Obğruntovanisť potreby u vypusku vlasnoї kryptovaljuty.
  • Povnyj plan rozvytku proektu ta najavnisť vidkrytogo dialogu iz potencijnymy vkladnykamy v tokeny.
  • Testova versija protokolu maje buty dostupna do ICO.
  • Majninğ ta zabezpečennja obrobky tranzakcij majuť buty hoča by v testovomu režymi do ICO.
  • Čitko zaznačena očikuvana suma ta garantijnyj startovyj kapital u formi tokeniv u vlasnosti zasnovnykiv proektu.
  • Najavnisť arbitražu nezacikavlenyh storin abo jurosoby dlja obmežennja operacij iz kapitalom, zalučenym vnaslidok ICO.
  • Čitke tlumačennja togo, jak decentralizovanyj novyj startap čy servis matyme perevagy pered vže isnujučymy nedecentralizovanymy servisamy.

Prypustymo, meni zahotilosja vklasty košty v ICO. Ščo dlja ćogo robyty?

  • Zavesty gamaneć Bitcoin, Ethereum.
  • Navčytysja robyty tranzakciї (vse shože na internet-bankinğ)
  • Znajty proekt, jakyj vybrav ICO — šukaty možna tut: Smith & Crown, ICO Alert, Coinlist.

Davno vsja cja tema iz ICO tryvaje?

Ethereum šče 2014 roku proviv ICO — todi vin vypustyv na rynok «efiry» (teper ce — druga za populjarnistju kryptovaljuta pislja bitkoїniv). ETH na moment ICO maly cinu $0,3–$0,4 šča odynycju, a teper majuť kurs ponad $200.

Vtim, ne cej proekt buv najperšym na ICO. 2013 roku startap Mastercoin skorystavsja cym instrumentom dlja zalučennja koštiv pid rozrobku finansovyh servisiv na bazi bitkoїniv. 2014 roku MaidSafe zalučyly ekvivalent $6 mln u bitkoїnah ta masterkoїnah.

2016 roku vidbuloś odne iz najbiľšyh ICO — decentralizovanyj fond pid nazvoju DAO (Decentralized Autonomus Organization) zibrav ponad $150 mln. Epičnisť sytuaciї v tomu, ščo zgodom hakery vykraly $40 mln iz rahunkiv organizaciї — i programistam Ethereum dovelosja povertaty košty svoїm vtručannjam v robotu kryptovaljuty.

Je j negatyvni pryklady ICO — Dogecoin: zasnovnyk najbiľšoї obminnoї platformy, kotra vykorystovuvaly «dogikojny», prosto vkrav usi košty, vkladeni u jogo proekt.  Klon bitkojna PayCoin vzagali zaznav fiasko: 1 červnja 2017 roku zasnovnyk cijeї kryptovaljuty otrymav zvynuvačennja u šahrajstvi i teper čekaje v SŠA na vyrok sudu — do 20 rokiv v’jaznyci zamisť uspišnogo ICO.

OK, ce ja zrozumiv. Ale hto «rozkačav» nastiľky kurs bitkoїna?

Za danymy Vox, ciny «žene» vgoru popyt u Aziї — tam zoseredženo ne lyše najbiľšyh majneriv (tak nazyvajuť tyh, hto ğeneryť bitkoїny ta inši kryptovaljuty), ale j rynok igrovyh tovariv ta valjut, rynok vyvodu tińovogo kapitalu v kryptovaljuty ta sproby kondensuvaty neoblikovanyj ta neopodatkovanyj kapital u vygljadi bitkoїniv, vyvivšy takym čynom prybutky vid riznyh oborutok ta investycij za meži jurysdykciї urjadiv (osoblyvo kytajśkogo).

Dlja bitkoїna, na vidminu vid tradycijnyh valjut, ne vlastyvyj korotkyj spred — trejdery ne kapitalizujuť, kupujučy v odnij valjuti ta prodajučy v inšij i zarobljajučy na kursovij riznyci. (jak ce vidbuvajeťsja zazvyčaj). Vony prosto «nakačujuť» cinu popytom. Vtim, ogljadači vidznačajuť skoročennja sprediv miž cinoju bitkoїna v dolarah ta jjenah. Te, ščo Japonija neščodavno oficijno vyznala bitkoїn platižnym zasobom — dodatkovyj faktor pidigrivu rynkovogo interesu do ćogo typu cyfrovoї valjuty. Podaľše rozgortannja podij značnoju miroju zaležyť vid togo, jak japonśki bankivśki ustanovy povodytymuť sebe čerez novi zakonodavči rišennja.

Hto na ćomu zarobljaje, okrim birž ta brokeriv kryptovaljuty?

  • Poserednyky — ti, ščo provodjať obminy miž riznymy valjutamy.
  • Servisy grošovyh perekaziv, ščo konkurujuť iz internet-bankinğamy.
  • Platformy dlja konstrujuvannja blockchain-servisiv.
  • ICO-poserednyky.
  • Postačaľnyky virtuaľnyj ta oflajn-poslug za bitkoїny čy inši kryptovaljuty.

Kažuť, rynok bitkoїniv roste čerez hakeriv, virusy ta špygunśki programy. Ce pravda?

Hakery ta špygunśke programne zabezpečennja (vključno iz vsjakymy šyfratoramy ta dekryptoramy) — odna iz sfer, de vykorystannja kryptovaljut je dovoli pošyrenym. Je šče «Darknet», de kryptovaljuty je vzagali osnovoju usih operacij. Pryhyľnyky konstruktyvnyh možlyvostej kryptovaljut ta blokčejnu ne ljubljať pro ce govoryty — prote ci virtuaľni tehnologiї vykorystovujuťsja ne zavždy iz dobročesnoju metoju. Cogo ne varto bojatysja, prosto slid znaty i pro «temnyj bik» korysnoї tehnologiї.

To skiľky koštuvatyme Bitcoin? $4 tys? Biľše? Ce vse ne «lusne»?

Poky ščo rynok blokčejn-proektiv roste nače na driždžah, i taki startapy vykorystovujuť kryptovaljuty dlja svoїh operacij čy splaty za nadani poslugy i prodani tovary — ale tut dije šče j spekuljatyvnyj moment: rynok «grijeťsja» vysokymy očikuvannjamy, šumom u ZMI ta konferencijamy, bankivśkymy servisamy ta kryptobiržamy. Čy nadovgo vystačyť zapalu — nihto ne znaje. Rynkova ocinka usih isnujučyh bitkoїniv, zğenerovanyh stanom na červeń 2017 roku, sjagaje ekvivalentu $45 mlrd. Nevyključeno, ščo bitkoїny stanuť novym standartom dlja perekazu koštiv — ale todi j spekuljatyvna їhnja cina vpade.

Inšyj, kudy jmovirnišyj scenarij — peretvorennja bitkoїniv na analog zolota dlja zahystu kapitaliv vid infljacijnyh ryzykiv. Bitcoin naviť maje pered zolotom nyzku perevag: jogo prostiše zberigaty, peredavaty, obminjuvaty ta nakopyčuvaty.

Tretij scenarij, pesymistyčnyj — za nym vse ce dijsno može vyjavytysja «myľnoju buľkoju», jaka «lusne», jak tiľky ciny prob’juť šče dekiľka «steľ» na rynku. Ščoś shože malo misce u 2011-mu ta 2013-mu. Poky ščo ce — ryzykovanyj platižnyj instrument, tomu čy varto na ńomu graty, vyrišuvaty lyše vam.